Kort antwoord: lijnen raken zelden in de knoop door het opwinden zelf, maar door wat ervoor en erna gebeurt. Leg ze na je sessie eerst recht en strak achter de kite, wind ze in achtjes over de uiteinden van je bar terwijl je met lichte spanning naar de kite toe loopt, en zet het laatste stuk met de lijneinden vast aan de bar. Thuis rol je natte lijnen nog een keer af zodat ze kunnen drogen. Hieronder lees je stap voor stap hoe je opwindt, hoe je twists uit je lijnen haalt, wat je op het strand anders kunt doen, hoe je een echte kluwen ontwart, wanneer je lijnen aan vervanging toe zijn en wat leden van Hanglos er zelf van geleerd hebben.

Opwinden, stap voor stap

De meeste knopen ontstaan in de laatste meters: lijnen die slap in het zand liggen, door elkaar waaien of om de punt van je kite haken. Werk daarom altijd in dezelfde volgorde.

1. Zet je kite veilig neer. Leg hem met de leading edge naar de wind op het zand, met zand of een zak op de leading edge, of laat hem leeglopen als je toch gaat inpakken. Een kite die gaat schuiven trekt de lijnen in de war.
2. Leg de lijnen recht. Ga bij je bar staan en zorg dat de lijnen in een rechte lijn naar de kite lopen, zonder dat er een andere kite of een andere set lijnen overheen ligt. Zit er een twist in, haal die er nu uit (zie hieronder). Wat je nu recht legt, rol je straks ook recht af.
3. Trek de chickenloop uit. Trek aan de chickenloop tot de bar helemaal tegen de stopper of de depower-cleat zit, zodat de depower-lijn niet los tussen de lijnen hangt.
4. Wind in achtjes. Houd de bar in het midden vast en wind de vier (of vijf) lijnen samen als bundel in een liggende acht over de twee uiteinden van de bar: over het ene eind, kruisen over het midden, om het andere eind. Door het kruisen liggen de lagen niet boven elkaar te schuiven, en rollen ze straks ook in achtjes weer af.
5. Loop naar de kite toe. Zet bij elke slag een stapje richting kite, zodat de lijnen licht gespannen blijven. Slap opwinden geeft losse lussen die er later als knoop weer uitkomen.
6. Maak de lijnen los bij de kite. Als je nog een paar meter over hebt, maak je de lijnen los van de kite. Leg ze dan direct samen: veel kiters maken de lijneinden met een lus aan elkaar vast of haken ze meteen aan de bar, zodat de einden niet om elkaar heen gaan draaien in de wind.
7. Zet de einden vast. Wind de laatste meters op, steek de lijneinden achter een slag of haak ze over het uiteinde van de bar, en zet alles vast met het elastiek, de klittenband of de clip die op je bar zit.
8. Chickenloop en leash. Leg de chickenloop over de opgewonden lijnen en zet hem vast met het elastiek van je bar. Klik je safety leash los van je trapeze en berg hem op bij de bar, zodat hij niet tussen de lijnen blijft haken.

Tip: houd de bar bij opwinden en afrollen steeds op dezelfde manier vast, met de rode of linkerkant aan dezelfde kant. Dan weet je bij het uitlopen meteen welke lijn waar hoort.

Achtjes of rond?

Achtjes over de uiteinden van de bar zijn de manier die op kitescholen geleerd wordt, en North schrijft het in de handleiding van de Navigator ook zo voor. Het idee: doordat elke slag de vorige kruist, heffen de draaiingen elkaar op. Sommige kiters winden gewoon rond om de bar en hebben daar geen last van, zolang ze strak en gelijkmatig winden. Bij veel moderne bars zitten op de uiteinden lijnwinders, soms uitklapbaar, die voor het opwinden gemaakt zijn. Wat je ook doet: wind elke keer op dezelfde manier en altijd dezelfde kant op, zonder losse slagen.

Uitrollen gaat in omgekeerde volgorde

Maak eerst de lijneinden aan de kite vast, of leg ze vast aan een board of zak zand. Loop dan met de bar van de kite weg en laat de lijnen in achtjes van de bar af lopen. Zo trek je meteen een eventuele losse lus strak voordat hij een knoop wordt.

Twists en de depower-lijn

Een twist is iets anders dan een knoop. Na een kiteloop, een backroll of frontroll, of een kite die over de kop is gegaan, draaien de lijnen om elkaar heen. Dat is op zich niet erg, maar ze moeten er wel uit voordat je verder vaart. Varen met gekruiste lijnen geeft extra wrijving door de bar en belast het gat in het midden van de bar en de swivel.

• Op het water: moderne bars hebben een draaipunt (swivel) tussen de chickenloop en de lijnen. Bij Core zit er een keramisch kogellager onder de quick release dat de frontlijnen vanzelf ontdraait, bij Duotone draait de Roto Head van het Iron Heart op een kogellager, en bij Cabrinha kun je de bar vrij ronddraaien. Zit er na een rotatie een twist in, draai dan gewoon de bar rond. Dan draaien de lijnen boven en onder de bar weer los.
• Welke kant op? Draai één slag en kijk. Worden de twists meer, dan draai je de verkeerde kant op. Leden op het forum hebben er een vuistregel voor: na een backloop draai je de bar terug als een frontloop, en andersom.
• Zand in het draaipunt: een swivel die stroef loopt, draait de twists er niet meer uit. Duotone schrijft voor het Iron Heart na elke sessie te spoelen en de Roto Head heen en weer te draaien om zand en zout eruit te krijgen.
• Op het strand: liggen de lijnen bij het uitleggen gedraaid, draai dan de hele bar om de lijnen heen tot ze vrij lopen. North raadt aan de lijnen vanaf de bar te sorteren terwijl je richting de kite loopt, en pas te koppelen als ze evenwijdig liggen, niet gedraaid en niet gekruist.

Op het strand: zand, zout en natte lijnen

Lijnen uitleggen en oprollen

Of je je lijnen upwind of downwind van de kite uitlegt, daar zijn de meningen over verdeeld. Downwind van de kite heeft voordelen: de wind duwt de lijnen netjes naar achteren, je ziet bij het oppakken van je bar precies hoe ze naar de kite lopen, en wie je kite oplaat hoeft niet tussen je lijnen te staan. Bij het opruimen werkt het net zo: leg de lijnen recht achter de kite en wind ze op terwijl je naar de kite toe loopt.

Zet je kite vast met zand of zandzakken, niet met stenen, en tuig op zand of gras op in plaats van op asfalt of grind. Houd lijnen weg van scherpe dingen. Op een vol strand: leg je lijnen nooit over die van een ander. Lijnen die in elkaar liggen, worden door de buurman makkelijk in de knoop getrokken.

Zand en zout

• Zand is het grootste probleem. Zandkorrels slijpen in de lijn, in de depower-lijn en in het draaipunt van je bar. Wind je lijnen dus niet op terwijl ze door het natte zand slepen.
• Zout en zand kruipen in het vlechtwerk van de lijn zodra de coating slijt. Volgens North is dat juist de reden dat lijnen krimpen.
• De fabrikanten zijn er eensgezind over: spoel na elke sessie met zoet water. Cabrinha, Core, Duotone, North en F-One schrijven het allemaal voor. Spoel vooral het mechaniek: de quick release (schuif de safety-lijn heen en weer onder de kraan), de trim of clamcleat en de depower-lijn. Duotone laat je zelfs een stuk van de safety-lijn uittrekken om die mee te spoelen.
• Cabrinha raadt aan de bar af en toe, met de lijnen erop gewonden, vijf minuten in een emmer zoet water te leggen en daarna goed te laten drogen. F-One vindt de hele bar in een bak water onderdompelen ook prima.

Niet iedereen spoelt trouwens. Een vergelijking van KiteBud met twee nieuwe bars, de een elke dag gespoeld en de ander nooit, liet zien dat de lijnen van beide ongeveer evenveel krompen. Spoelen doe je dus vooral voor het mechaniek van de bar.

Nooit nat in de tas

Een natte bar met strak opgewonden lijnen droogt in een tas niet. De lijnen gaan stinken en zout en zand blijven in de bar zitten. Rol thuis je lijnen af of hang de bar op, en laat alles goed drogen voordat je opbergt. Bewaar je bar droog, koel en uit de zon. Laat hem niet in een hete auto liggen: Duotone waarschuwt dat de bar nooit warmer dan 70 graden mag worden, omdat de lijnen door hitte beschadigen en krimpen, en Cabrinha waarschuwt dat warmte en direct zonlicht de EVA-delen kunnen vervormen.

Een echte kluwen ontwarren

Na een safety-actie, een kite die in de golven rolt of een crash met een andere kiter liggen de lijnen soms als een bord spaghetti op het strand. Dan helpt alleen rustig werken. Dit is de aanpak die op het Hanglos-forum en op kitescholen steeds terugkomt:

1. Stop en ga niet trekken. Een lus die je strak trekt, wordt een harde knoop die je bijna niet meer losmaakt.
2. Laat de lijnen aan de kite vastzitten als dat kan. Dan weet je zeker welke lijn bij welk punt hoort, en volgens ervaren leden zitten de meeste lussen aan de kant van de bar.
3. Leg kite en bar op het droge, of hang de bar op aan een paal, een hek of een maatje, zodat hij niet door het zand gaat.
4. Werk vanaf de kite naar de bar. Pak de lijnen bij de kite en loop er langs, met de lijnen tussen je vingers uit elkaar. Waar ze in elkaar zitten, stop je.
5. Maak de kluwen eerst los. Trek met je vingers als een hark de bundel open tot er lucht tussen zit. Een flink deel van de 'knoop' blijkt dan een lijn die vele keren om een andere lijn gedraaid zit.
6. Zoek lussen, niet eindjes. Een kluwen bestaat uit lussen. Voer ze terug door de bundel, en haal de bar mee door een lus als dat nodig is. Lukt dat niet, maak dan één lijn los en haal die er lijn voor lijn uit.
7. Controleer na afloop elke lijn op een echte knoop.

Zit er een vaste knoop in een lijn, vaar er dan niet mee. North en Duotone noemen allebei dat een knoop een lijn tot 50 procent zwakker maakt, en Duotone schrijft voor dat lijnen met een knoop, een kerf of een snee vervangen moeten worden. Laat de lijn vervangen of laat de set bij een kiteshop inkorten en opnieuw afwerken.

Leg na het ontwarren de lijnen opnieuw recht uit en controleer alles voordat je koppelt: frontlijnen aan de leading edge, stuurlijnen aan de tips, en de frontlijn met de safety aan de goede kant. Reno Romeu laat in een video verderop zien waarom die kant ertoe doet.

Lijnen controleren en vervangen

Kitelijnen zijn gevlochten uit Dyneema met een coating. Ze zijn heel sterk, maar ze slijten en ze krimpen. Volgens North dragen de frontlijnen de meeste spanning, waardoor de stuurlijnen meestal korter worden. Het gevolg merk je in de lucht: een kite die backstallt of achteruit vliegt als je de bar aantrekt. We Test Kites mat bij een set van 22 meter na een jaar zo'n 15 centimeter krimp op de stuurlijnen en 10 centimeter op de frontlijnen.

Waar je op let

Cabrinha geeft een lijst van plekken die het eerst slijten:

• de depower-lijn, waar hij door de clamcleat en het handvat loopt;
• de trimlijn en de lijn met elastiek bij de safety;
• de onderste frontlijnen, die bij sturen en kiteloops het meest te verduren krijgen;
• de vliegerlijnen zelf: rafels, knopen en sneden;
• de pigtails, net onder de knoopjes en op de lussen;
• de lijnen waar ze het uiteinde van de bar in gaan.

Pigtails en losse lijnen zijn per stuk te koop, dus een doorgesleten pigtail is een klus van een paar euro. Vervang lijnen wel per paar: twee frontlijnen of twee stuurlijnen tegelijk, anders zijn ze straks weer ongelijk.

Lijnlengte checken

1. Spoel de lijnen en leg ze los van elkaar uit.
2. Maak de lijneinden (niet de pigtails) vast aan één vast punt, zoals een paal of een stevige schroevendraaier in de grond.
3. Zet de trim helemaal open, op vol vermogen.
4. Loop met de bar naar achteren en trek alle lijnen gelijkmatig strak.
5. Kijk aan de bar of de frontlijnen en stuurlijnen gelijk lopen. Volgens de handleidingen van North, Core en Duotone moeten ze dan precies even lang zijn.

Klopt het niet, dan zet je de lus (larks head) aan de pigtail op een ander knoopje, of stel je bij op de bar. Bij North haal je zo'n 20 centimeter lijn uit de cassette in het uiteinde van de bar en verplaats je de lus naar een ander knoopje. Cabrinha geeft als vuistregel dat een overhandse knoop in een te lange frontlijn zo'n 2,5 centimeter scheelt en een achtknoop zo'n 4 centimeter. Een korte lijn kun je volgens North ook een beetje oprekken door er met je lichaamsgewicht aan te hangen, maar dat levert maar een paar centimeter op en is niet blijvend.

Hoe vaak vervangen?

Een vast aantal seizoenen noemen de fabrikanten niet. Ze geven wel controlemomenten:

Vervang je lijnen als je rafels, dunne plekken, een snee of een vaste knoop vindt, als pigtails doorgesleten zijn, of als het lengteverschil niet meer bij te stellen is. Wie veel vaart, ziet dat sneller. Een lid op het forum vervangt ze uit voorzorg elk najaar, voordat de koude maanden komen. Terecht: een lijn die breekt betekent zwemmen, en in koud water of bij aflandige wind is dat gevaarlijk. Gebruik altijd vervanglijnen die bij het model en bouwjaar van je bar horen.

Merkverschillen

Het principe is bij elke bar hetzelfde, maar een paar dingen verschillen per merk:

• North Navigator: lijnen in achtjes om de lijnwinders aan de uiteinden van de bar winden, maar de PU-buis van de leader lines niet om de winders wikkelen, want dat verkort de levensduur van de bar. Trek voor het opwinden de chickenloop uit tot de bar tegen de depower-cleat zit. Lijnlengte stel je bij met de knopen in de cassette, de middelste knoop is de fabrieksstand.
• Core Sensor: de winders aan de uiteinden klap je uit om op te winden, daarna zet je de lijnen vast met het elastiek. Klap ze voor het varen weer in, dat scheelt blessures. Stuurlijnen trim je met de knopen in de floater, losse lijnen met een extra of een lus minder op de pigtail.
• Duotone Click Bar en Trust Bar: de lijnen gaan met een lus over het knoopje aan de kite. Het Iron Heart en de Roto Head moeten zandvrij blijven, de leader lines controleer je elke 100 uur, en de bar mag nooit boven de 70 graden komen.
• F-One Linx: F-One raadt aan de bar zo vaak mogelijk te spoelen, en onderdompelen in een bak water mag.
• Cabrinha: de handleiding geeft een inspectielijst voor elke 50 uur en correctiewaarden met knopen in de frontlijnen.

Twijfel je over jouw bar, kijk dan in de handleiding van je eigen model: de manier van opwinden en bijstellen verschilt per bouwjaar.

Veelgemaakte fouten

• Opwinden terwijl de lijnen slap in het zand liggen, of terwijl de kite nog kan schuiven.
• Alle lijnen van de kite halen en de losse einden laten wapperen. Ze draaien in de wind om elkaar heen.
• De bar nat en strak opgewonden in de tas laten zitten, of in een hete auto laten liggen.
• Twists laten zitten en verder varen met gekruiste lijnen.
• Aan een kluwen trekken in plaats van lussen zoeken.
• Varen met een knoop in een lijn of met een doorgesleten pigtail.
• Eén lijn van een paar vervangen in plaats van het hele paar.
• Bij een relaunch hard aan één stuurlijn hangen. Daarmee rek je die lijn ongelijk op.
• Nooit de lijnlengte nameten en je verbazen dat de kite steeds backstallt.
• Winders of uitklapbare onderdelen van de bar niet terugzetten voordat je gaat varen.

Checklist na je sessie

1. Kite veilig neer met zand of zandzakken, lijnen recht en strak achter de kite.
2. Twists eruit draaien voordat je opwindt.
3. Chickenloop uittrekken, dan in achtjes opwinden terwijl je naar de kite loopt.
4. Lijneinden bij elkaar houden en vastzetten aan de bar, chickenloop en leash vastleggen.
5. Bar, quick release, trim en depower-lijn spoelen met zoet water.
6. Thuis afrollen of ophangen en goed laten drogen, koel en uit de zon.
7. Elke maand of na een flinke crash: lijnen nalopen op rafels en knopen, pigtails checken en de lengte meten.

Wat leden zeggen

Over lijnen en knopen is op het Hanglos-forum in twintig jaar heel wat geschreven. Een paar ervaringen, in eigen woorden samengevat:

Lid superbadu was net begonnen en zat elke sessie te klooien omdat de rode en blauwe lijnen steeds om de witte heen gedraaid zaten, terwijl hij netjes in achtjes opwond. De tips die hij kreeg: leg de lijnen eerst recht en strak terwijl ze nog aan de kite zitten, draai de twists eruit, en wind dan gekruist op. Een ander lid zet het laatste stuk vast met het elastiek aan het eind van de bar en haalt pas dan de lijnen van de kite. Weer een ander maakt de losse einden aan elkaar vast, zodat ze niet in de wind om elkaar heen draaien. Uit de draad lijnen goed oprollen.

Lid thedudey had na een stevige middag zijn lijnen zwaar in de knoop. Het beste advies in de draad: zoek geen losse eindjes, want de knoop is ook zonder losse eindjes ontstaan. Het zijn bijna altijd lussen. Houd de bundel los, trek nergens aan en voer de lussen terug. Uit de draad Lijnen uit de knoop?.

Lid markymarc trok zijn safety na een mislukte sprong en kwam aan land met een gigantische puinhoop. Leden raadden aan de lijnen niet los te maken, kite en bar op het droge te leggen en van de kite naar de bar te werken, omdat de meeste lussen bij de bar zitten. Eerst met je vingers als een hark lucht in de bundel brengen lost al een flink deel op. Is een lijn al los, maak hem dan ergens aan vast en laat iemand heel licht spanning op de bar zetten: wordt de knoop strakker, spanning eraf en verder plukken. Uit de draad Beste methode? Lijnen uit elkaar halen na safety pull.

Over afspoelen zijn leden het niet eens. Lid magic_ed kitet al zeventien jaar minstens honderd keer per jaar op zee en spoelt in Nederland nooit af, maar spoelt op reis naar heel zout water elke dag de metalen onderdelen. Lid lars_023 liet zijn eerste North bar een winter onafgespoeld in de schuur liggen en had daarna een complete zoutwinning in de clamcleat, die er alleen met veel heet water uit ging. Uit de draad Kitelijnen schoonmaken.

Lid jaak had na een akkefietje een stuurlijn die zo'n 20 centimeter langer was dan de andere. Lid magic_ed legt uit hoe je de lengte checkt: maak de einden vast aan iets vasts, zoals een schroevendraaier in de grond, en trek altijd twee lijnen tegelijk strak. Jaak koos ervoor de lijnen te laten inkorten. Uit de draad SS bar met uitgerekte lijnen.

Hoe lang lijnen meegaan? In de draad Levensduur barretje/lijnen vervangt de een ze elk najaar uit voorzorg, ziet een ander bij intensief gebruik na een half seizoen de eerste breken, en zegt een derde dat je vooral moet kijken naar slijtage bij de aanknopingspunten. In knoop in een lijn liet een lid zijn set een stukje inkorten en opnieuw afwerken bij een vliegerwinkel, nadat er een vaste knoop in het eind van een stuurlijn zat.

Video's

Een video over opwinden staat nog niet op Hanglos, maar twee video's sluiten er goed op aan. Reno Romeu laat zien dat het uitmaakt aan welke kant je de frontlijn met de safety aan je kite koppelt: na een safety-actie trekt de kite je naar de andere kant. Handig om te weten als je na het ontwarren alles opnieuw aansluit. Ben Wilson laat zien hoe hij zijn lijnen upwind of downwind uitlegt als hij zelf zijn kite oplaat.

5:09

Is je kite-setup veilig? De aansluiting van je frontlijnenReno Romeu

4:56

Zelf je kite oplaten, upwind en downwindBen Wilson

Bars, lijnen en onderdelen

Is je set echt op, dan hoef je niet meteen een nieuwe bar te kopen. Bij de meeste merken zijn lijnensets, pigtails, de depower-lijn en de safety-lijn los te koop. In de pricewatch vind je onder meer, met de laagste prijs op het moment van schrijven:

Toch een nieuwe bar? Vergelijk bijvoorbeeld de Duotone Trust Bar (vanaf € 549), de Duotone Click Bar (vanaf € 759), de North Navigator Bar (vanaf € 449), de Core Sensor 3S (vanaf € 525) en de F-One Linx Bar (vanaf € 449). Of zoek een tweedehands bar: check dan de lijnen en de depower-lijn met de punten hierboven, en lees Tweedehands kite kopen: wat moet je checken?. Welke lijnlengte en barbreedte bij je kite past, lees je in Bar, lijnen en lengtes: wat moet je weten?.

Veelgestelde vragen

Hoe voorkom ik dat mijn kitelijnen in de knoop raken bij het opbergen?

Leg de lijnen na je sessie recht en strak achter de kite en draai eerst de twists eruit. Trek de chickenloop uit, wind de lijnen als bundel in achtjes over de uiteinden van je bar en loop daarbij naar de kite toe, zodat ze licht gespannen blijven. Houd de losse einden bij elkaar en zet ze vast met het elastiek van je bar. Thuis laat je de lijnen drogen voordat je ze opbergt.

Moet ik mijn lijnen in achtjes of rond om de bar winden?

In achtjes is de gangbare methode, die op kitescholen geleerd wordt en die North in de handleiding van de Navigator voorschrijft. Doordat de slagen elkaar kruisen, heffen de draaiingen elkaar op. Rond winden kan ook, als je strak en gelijkmatig windt en altijd dezelfde kant op.

Hoe krijg ik twists uit mijn lijnen?

Draai de bar rond. Moderne bars hebben een draaipunt tussen de chickenloop en de lijnen, waardoor de lijnen boven en onder de bar weer losdraaien. Worden de twists meer, dan draai je de verkeerde kant op. Houd het draaipunt vrij van zand door het na elke sessie te spoelen.

Hoe ontwar ik lijnen die helemaal in de knoop zitten?

Ga niet trekken. Laat de lijnen zo mogelijk aan de kite zitten, werk vanaf de kite naar de bar, maak de bundel met je vingers los en zoek naar lussen in plaats van losse eindjes. Pas als het echt niet lukt, maak je één lijn los en haal je die er los uit. Controleer daarna elke lijn op een echte knoop.

Hoe vaak moet ik mijn kitelijnen vervangen?

Daar is geen vast aantal seizoenen voor. Controleer de lijnlengte regelmatig (North zegt na ongeveer een maand gebruik, KiteBud elke 20 sessies) en loop elke 50 uur alle lijnen na, zoals Cabrinha adviseert. Vervang lijnen bij rafels, dunne plekken, een snee, een vaste knoop of een lengteverschil dat je niet meer kunt bijstellen, en vervang ze per paar.

Moet ik mijn bar en lijnen afspoelen met zoet water?

De fabrikanten zeggen ja: na elke sessie, vooral de quick release, de trim en de depower-lijn. Zand en zout lopen daar het eerst vast. Laat alles daarna goed drogen voordat je opbergt, en bewaar de bar koel en uit de zon.

Kan ik varen met een knoop in mijn lijn?

Nee. Volgens North en Duotone maakt een knoop een lijn tot 50 procent zwakker. Haal hem eruit, en lukt dat niet, laat de lijn dan vervangen of de set inkorten en opnieuw afwerken.