Self-rescue: stap voor stap terug naar het strand.

Iedereen die kit heeft een dag waarop er iets stuk gaat. Een lijn breekt, een bridle scheurt, de wind valt weg, de kite klapt en knetert niet meer terug. Op dat moment is self-rescue niet 'een leuke skill', maar het verschil tussen droge schoenen en de KNRM die je bovenwinds van Texel komt halen.

Wat is self-rescue eigenlijk?#

Self-rescue is de gestandaardiseerde procedure waarmee je jezelf, je kite en je board veilig terug naar de kant brengt zonder hulp van buitenaf. Elke IKO- en VDWS-cursus eindigt ermee, en als je hem niet hebt geleerd of al twee jaar niet meer hebt geoefend, dan ken je hem niet meer.

De procedure bestaat uit drie fases: kite neutraliseren, kite opvouwen tot een vlot (de 'sausage'), en terug zwemmen of zeilen. Elk fase heeft beslismomenten waar je niet aan moet beginnen zonder erover na te denken.

Fase 1: Kite neutraliseren#

Zodra je beseft dat je niet meer normaal kunt kiten — gebroken lijn, kapotte bar, geen wind — is de eerste actie om de kite uit zijn power te halen.

• Trek de safety: laat de bar los of trek aan de quick-release. De kite valt dan op een safety-leash en draait uit de wind. Dit is geen drama; dit is precies waar het systeem voor gemaakt is.
• Adem en kijk om je heen: waar staat de kite? Hoe ver ben je van de kant? Welke richting drijft je af?
• Controleer je board: zit hij nog aan je leash, of moet je hem terugpakken?

Spoor jezelf altijd af van de kant naar je af-positie. Een kite die in de luw klapt en dan oppikt op een vlaag, kan je tien meter verder trekken voordat je het door hebt. Houd vingers van de bar af zolang je niet zeker weet wat hij gaat doen.

Fase 2: De sausage#

Dit is de kern van self-rescue en het deel dat de meeste kiters zijn vergeten. Doel: de kite zo opvouwen dat hij blijft drijven en je hem voor je uit kunt duwen of achter je aan kunt slepen.

1. Zwem naar de kite langs een front-line. Een front-line (de twee lijnen die op de leading edge zitten) leidt je betrouwbaar naar de kite zonder dat je in een wirwar belandt. 2. Pak de leading edge bij een tip. Hou hem stevig vast, want bij windvlagen wil hij omhoog komen. 3. Vouw de kite op zichzelf door de andere tip naar de eerste te trekken. Je krijgt een lange worst van zo'n 4 tot 6 meter. 4. Wikkel de lijnen rond de gevouwen kite zodat ze niet kunnen verstrikken in iets onder je. Niet strak, gewoon netjes. 5. Houd de bar bij je of laat hem op de safety hangen aan de kite — niet loslaten in zee.

De kite drijft nu als een vlot. In deze configuratie kun je hem voor je uit duwen of als zeil gebruiken bij aflandige wind.

Fase 3: Terug naar de kant#

Hier wordt het oordeel ingewikkeld. Drie scenario's:

Aanlandige of zijwind, korte afstand#

Gewoon zwemmen, kite-sausage voor je uit. Je board kun je tussen de leading edge en je lichaam klemmen. Reken op 1 km in 25 tot 40 minuten.

Zijwind met een drift#

Gebruik de gevouwen kite als zeil door hem schuin in de wind te houden. Je zeilt langzaam zijwaarts met de drift mee. Niet snel, wel effectief.

Aflandige wind#

Dit is de gevaarlijke situatie. Zwemmen tegen aflandige wind in lukt niet. Vroeg een 112-melding maken (KNMI VHF kanaal 16 of 112) is dan de juiste keuze, niet het laatste redmiddel. Een opgevouwen kite is een uitstekend signaal voor de KNRM-helikopter.

Wanneer self-rescue NIET de juiste keuze is#

• Onderkoeling dreigt (rillen stopt, je voelt je suf): meld direct hulp
• Je raakt los van je materiaal: prioriteit is jezelf in een drijfpositie houden, niet je kite redden
• Je bent fysiek uitgeput voor je begint: 1 km zwemmen in een 5/3 wetsuit is realistisch, 3 km in koud Nederlands water is dat niet

Train deze move drie keer per seizoen#

De meeste kiters oefenen self-rescue eenmaal in hun cursus en daarna nooit meer. Dat is precies waarom hij niet werkt op de dag dat het misgaat.

• Begin van seizoen: oefen op een rustige dag met 12-14 knopen, dichtbij de kant. Trek bewust je safety, vouw je kite, zwem 200 meter terug.
• Een keer per zomer: herhaal met een nieuwe kite of nieuwe bar, want elk merk heeft kleine verschillen in de release.
• Voor een trip naar onbekend water: vooral aflandige spots als Tarifa of Brazilie verdienen een verse training thuis.

Train deze move op een rustige dag — niet op de dag waarop je 'm nodig hebt.