Kort antwoord: de meeste risico's bij kitesurfen zijn bekend, en voor elk risico bestaat een vaste gewoonte die het klein houdt. Het gaat om een kite die je niet meer kunt loslaten, wind die van het land af waait, een bui die eraan komt, drukte op het water, opstijgen en landen, materiaal dat het begeeft en alleen het water op gaan. Dit artikel is een checklist die je voor elke sessie kunt aflopen, met per risico wat je zelf doet.

Wil je eerst weten hoe vaak het misgaat en wat onderzoek zegt over blessures? Lees dan Is kitesurfen gevaarlijk?. Hier gaat het om het praktische deel: wat je voor en tijdens je sessie doet.

De checklist voor elke sessie

Loop dit lijstje af voordat je je kite oppompt. De meeste punten komen uit de veiligheidsadviezen van de NKV, de Nederlandse kitesurfvereniging.

• Wind: komt de wind aanlandig of schuin aanlandig binnen? Is hij aflandig of schuin aflandig, dan ga je niet.
• Weer: kijk naar de verwachting en op de buienradar als er regen voorspeld is.
• Spot: is kiten hier toegestaan, en past de spot bij je niveau? Lees de borden en de spotpagina.
• Bar en quick release: haal je quick release uit elkaar en zet hem weer in elkaar als test.
• Lijnen: geen rafels en geen knopen. Een knoop in een lijn is volgens de NKV een duidelijke no-go.
• Kite: bridles, katrollen en pigtails zonder beschadigingen.
• Trapeze: mesje en korte leash op de juiste plaats, de leash nooit op je rug.
• Board: geen boardleash, wel je naam en nummer erop.
• Mensen: is er een buddy, en weet iemand thuis dat je gaat en hoe lang je ongeveer weg bent?

Twijfel je bij een van deze punten? De NKV schrijft dat het bij twijfel vaak de beste beslissing is om niet te gaan, hoe erg je daarvan ook baalt.

Risico: je kite niet meer kunnen loslaten

Het gevaarlijkste moment is als de kite trekt en jij er niet meer los van komt. Je quick release is daarom je belangrijkste veiligheidssysteem. Hij helpt alleen als hij werkt en als je weet hoe je hem gebruikt.

Zo houd je dit risico klein:

• Test je quick release voor elke sessie, zoals in de checklist.
• Vervang je depowerlijn op tijd. Volgens de NKV slijt die mettertijd.
• Maak je leash nooit op je rug vast. De NKV waarschuwt dat je er dan in geval van nood niet snel genoeg bij kunt.

Hoe de verschillende systemen werken en wat er gebeurt als je trekt, lees je in quick release en safety-systemen.

Risico: aflandige wind

Aflandige wind ziet er vaak rustig uit: vlak water bij de kant, weinig golven. Juist daardoor is hij verraderlijk. Valt de wind weg of gaat er iets mis, dan drijf je van de kust af in plaats van ernaartoe. De NKV noemt aflandige en schuin aflandige wind in 99 procent van de gevallen een echte no-go.

Zo houd je dit risico klein: check de windrichting voor je vertrekt en vergelijk die met de richtingen die bij de spot passen. Op elke spotpagina zie je welke windrichtingen werken. Meer uitleg staat in aflandige wind: waarom je niet gaat.

Risico: buien

Een bui kan volgens de NKV zorgen voor verraderlijke windstoten of juist windgaten. Let vooral op buienwolken (cumulonimbus). Die beginnen laag, maar kunnen volgens de NKV groeien tot 10 tot 12 kilometer hoogte, en ze kunnen in alle richtingen bewegen, zelfs tegen de wind in.

Zo houd je dit risico klein: kijk voor je vertrekt naar de verwachting en tijdens je sessie regelmatig naar de lucht. Zie je een buienwolk op je af komen, ga dan terug naar de start- en landingsplek, land je kite en wacht tot de wolk voorbij is. Dat is het advies van de NKV. Hoe je de verwachting leest, staat in weer lezen: voorspelling, fronten en onweer. Op de kiteweerpagina zie je de verwachting per spot.

Risico: drukte op het water

Veel kiters dicht op elkaar kan volgens de NKV voor gevaarlijke situaties zorgen. Je lijnen zijn lang en strak gespannen, en een kite heeft veel kracht.

Zo houd je dit risico klein:

• Ken de voorrangsregels. Vaar je bovenwinds van iemand, houd je kite dan hoog; vaar je benedenwinds, houd hem laag. Wie met de rechterschouder voor vaart, heeft voorrang. Klein wijkt voor groot, dus grotere gebruikers zoals zeilboten gaan voor.
• Maak bij het keren minder vaart en kijk over je schouder naar andere kiters, SUP'ers en windsurfers.
• Plan je sessie als het kan op een rustig moment, en houd je ook bij drukte altijd aan de spotregels en de zonering.

Alle regels staan in voorrang en afstand op het water. Op ons forum beschrijft een lid in de draad Gevaarlijke beginners/kiters uit 2009 kiters op Wijk aan Zee die in harde wind hun kite niet onder controle hadden. Anderen in de draad vragen zich af hoe je zulke beginners op het strand bereikt.

Risico: opstijgen en landen

Opstijgen en landen zijn kritische momenten, omdat je kite dan dicht bij harde dingen en mensen is.

Zo houd je dit risico klein:

• Bekijk de situatie goed voordat je je kite oppompt, en zorg dat je je kite veilig kunt op- en neerlaten voordat je het water op gaat.
• Ga bij voorkeur niet in de buurt van obstakels, en start zo ver mogelijk van objecten af. Obstakels maken de wind turbulent.
• Sta nooit met je kite op twaalf uur stil. De NKV noemt dat een no-go.
• Gebruik de vaste gebaren met degene die je kite oplaat of vangt: rustig je duim opsteken betekent loslaten, een paar keer rustig met een platte hand bovenop je hoofd tikken betekent dat je wilt landen.

Risico: materiaal dat het begeeft

Een gescheurde lijn of een kite die lucht verliest, kan ervoor zorgen dat je niet meer terug kunt varen. Veel materiaalpech zie je vooraf aankomen bij een goede check.

Zo houd je dit risico klein: loop je lijnen, bar en kite voor elke sessie na zoals in de checklist. Na de winter adviseert de NKV een volledige materiaalcheck: de pasvorm van je wetsuit, de lijnen van je bar, de safetylijn en de tubes. Koud water is een risico op zich: wie in koud water terechtkomt, is volgens de NKV binnen enkele minuten te koud om zelf nog actief te zwemmen. Draag dus een wetsuit die bij de watertemperatuur past.

Risico: alleen kiten

Alleen het water op gaan maakt elk ander probleem groter. Niemand ziet dat je in de problemen zit, en niemand weet waar je bent als je ergens anders aan land komt.

Zo houd je dit risico klein:

• Kiten doe je samen, schrijft de NKV: zorg voor een buddy en vertel thuis dat je gaat kitesurfen en hoe lang je ongeveer weg bent.
• Zet je telefoonnummer op je spullen. Volgens de KNRM rukken reddingsboten jaarlijks zo'n 200 keer uit om vermiste kite-, wind- of golfsurfers te zoeken, en in ruim de helft van de gevallen blijkt de surfer al veilig aan de kant. Ben je materiaal in zee kwijtgeraakt, neem dan contact op met de kustwacht.
• Beheers de self-rescue. Veel scholen adviseren, schrijft de NKV, om die minimaal een keer per jaar te herhalen. De stappen staan in self-rescue stap voor stap.

De grootste factor: je eigen niveau

Bijna elk risico hierboven wordt groter als je iets doet wat boven je niveau ligt. Kies daarom een spot die past bij wat je kunt, en kijk daarvoor naar de niveau-indeling van de NKV. Neeltje Jans is volgens de NKV voor gevorderden. Dat geldt ook voor Scheveningen en Zandvoort. Kornwerderzand noemt de NKV een spot voor gevorderden en experts, waar kiten bovendien beperkt is toegestaan. Brouwersdam staat bij de NKV als beginnersspot. Kijk op de spotpagina welke windrichtingen werken en waar je mag kiten.

Wanneer het te hard waait voor jouw niveau, lees je in wind-grenzen per niveau.

Veelgestelde vragen

Wat check ik voor elke sessie als eerste?

De windrichting en je quick release. Ga niet bij aflandige of schuin aflandige wind, en test je quick release door hem uit elkaar te halen en weer in elkaar te zetten.

Is alleen kitesurfen gevaarlijk?

Het maakt elk probleem groter, omdat niemand ziet dat je hulp nodig hebt. De NKV zegt: kiten doe je samen. Zorg voor een buddy, vertel thuis waar je bent en zet je telefoonnummer op je spullen.

Wat doe ik als er een buienwolk aankomt?

Ga terug naar de start- en landingsplek, land je kite en wacht tot de wolk voorbij is. Buienwolken kunnen ook tegen de wind in bewegen, dus wacht niet tot het laatste moment.

Moet ik een boardleash gebruiken?

Nee. De NKV noemt een boardleash gevaarlijk, omdat je board daarmee als een katapult naar je toe kan terugschieten. Leer liever upwind bodydraggen om bij je board te komen.

Hoe verschilt dit van het artikel Is kitesurfen gevaarlijk?

Dat artikel gaat over hoe vaak het misgaat en wat onderzoek daarover zegt. Deze pagina is de praktische checklist per sessie.

Volgende stap

Nog geen les gehad? Zoek een school via het scholenoverzicht of lees eerst de leerroute op kitesurfen leren. Twijfel je over een spot of je materiaal, stel je vraag dan via Vraag het Hanglos.