Je kunt kitesurfen vanaf ongeveer 12 knopen wind. Dat is windkracht 4 op de schaal van Beaufort, wat het KNMI "matig" noemt. Kitescholen hanteren dezelfde ondergrens: Kitesurfschool.nl geeft les bij minimaal 12 en maximaal 28 knopen, Kitesurf Belgium annuleert lessen onder 12 en boven 27 knopen. Het fijnst varen de meeste kiters op een twintip tussen 15 en 25 knopen. Met een foilboard kun je al vanaf 8 tot 10 knopen het water op.
Ben je nieuw in de sport, lees dan eerst wat kitesurfen precies inhoudt en hoe je het veilig leert bij een school.
Het korte antwoord in knopen
- Vanaf 8 tot 10 knopen: foilen kan, met de juiste kite en ervaring.
- Vanaf ongeveer 12 knopen: kitesurfen op een twintip met een grote kite. Hier beginnen ook de lessen.
- Tussen 15 en 25 knopen: het bereik waarin de meeste kiters het prettigst varen.
- Boven 27 of 28 knopen: de scholen stoppen met lesgeven.
- Boven 30 knopen: alleen voor ervaren kiters met een kleine kite.
Die ondergrens van 12 knopen gaat over de gemiddelde wind. Een lichte kiter met een grote kite komt er makkelijker mee weg dan een zware kiter met een kleinere kite. Een lid van ons forum met een gewicht van 90 kilo schreef bijvoorbeeld dat hij op zee met zijn 12 meter kite vanaf 14 knopen kan varen, en liever wat meer heeft.
Windkracht omrekenen: Beaufort, knopen en km per uur
Het weerbericht geeft windkracht in Beaufort, windapps vaak in knopen of meter per seconde. Kiters rekenen bijna altijd in knopen. Eén knoop is volgens het KNMI 0,5144 meter per seconde, dus ongeveer een halve meter per seconde. Dit zijn de klassen zoals het KNMI ze hanteert:
| Beaufort | KNMI-benaming | Knopen | Km per uur | M per seconde |
|---|---|---|---|---|
| 2 | zwak | 4 tot 6 | 6 tot 11 | 1,6 tot 3,3 |
| 3 | matig | 7 tot 10 | 12 tot 19 | 3,4 tot 5,4 |
| 4 | matig | 11 tot 16 | 20 tot 28 | 5,5 tot 7,9 |
| 5 | vrij krachtig | 17 tot 21 | 29 tot 38 | 8,0 tot 10,7 |
| 6 | krachtig | 22 tot 27 | 39 tot 49 | 10,8 tot 13,8 |
| 7 | hard | 28 tot 33 | 50 tot 61 | 13,9 tot 17,1 |
| 8 | stormachtig | 34 tot 40 | 62 tot 74 | 17,2 tot 20,7 |
Het lesbereik van de scholen loopt dus van windkracht 4 tot het begin van windkracht 7. Let op: de Beaufortklasse is volgens het KNMI een gemiddelde over tien minuten. Vlagen zitten daar niet in.
Hoe het werkt: gewicht, kitemaat en board
Hoe zwaarder je bent, hoe meer trekkracht je nodig hebt om te gaan planeren. Die trekkracht haal je uit een grotere kite of uit meer wind. Daarom bestaat er geen vast getal dat voor iedereen geldt. Bij 12 knopen heb je bij een gemiddeld gewicht al een grote kite nodig; nog minder wind vraagt om een nog grotere kite, en die wordt log en lastig te sturen. Welke maat bij jouw gewicht en de wind van vandaag past, staat in de tabel per gewicht in welke kitemaat bij welke wind.
Ook je board telt mee. Een groter board helpt bij weinig wind, en een foilboard maakt het grootste verschil: doordat de foil het board boven het water tilt, heb je veel minder weerstand en kom je met minder wind vooruit. Op de Brouwersdam is er volgens de NKV-spotinformatie zelfs een aparte opstapzone voor kitefoilers, waar je niet met een twintip mag varen of opstappen.
Gemiddelde wind en vlagen
Een windverwachting geeft meestal twee getallen: de gemiddelde wind en de vlagen. Kies je kitemaat op de vlagen, niet op het gemiddelde, anders hang je in elke vlaag aan een kite die te groot is. Het kitemaat-artikel geeft een helder voorbeeld: bij gemiddeld 16 knopen met vlagen tot 22 kies je op de 22. Bij twijfel kies je de kleinere kite: een te kleine kite betekent een kortere sessie, een te grote kite een gevaarlijke.
Een groot verschil tussen gemiddelde en vlagen is ook een signaal op zich. Leden merkten in de draad over windstoten en kitemaat op dat zulke verschillen vaak wijzen op overtrekkende buien of op aflandige wind. Hun praktische advies in die draad: neem al je kites mee, kijk op de spot welke maat je optuigt, en kies bij twijfel de kleine. Kitesurfschool.nl laat een les dan ook niet doorgaan als er extreme windvlagen of onweer voorspeld zijn. Zie je een buienwolk (cumulonimbus) aankomen, dan is het advies van de NKV: ga terug naar de start- en landingsplek, land je kite en wacht tot de bui voorbij is. Hoe je een verwachting goed leest, staat in weer lezen: voorspelling, fronten en onweer.
Windrichting telt net zo zwaar als windkracht
Met 18 knopen kan het een prima kitedag zijn of een gevaarlijke, afhankelijk van waar de wind vandaan komt ten opzichte van het strand. De NKV beschrijft het zo:
- Schuin aanlandig (side-onshore): een fijne richting. Je vaart schuin van het strand weg en komt bij problemen makkelijk terug.
- Aanlandig (onshore): ook goed, maar je moet hoogte kunnen lopen om van het strand weg te komen.
- Sideshore: alleen als je zelfstandig kunt kiten en hoogte kunt lopen.
- Aflandig en schuin aflandig: volgens de NKV "in 99% van de gevallen een echte NO-GO". Bij pech of wegvallende wind kom je niet meer terug naar de kant.
Kitesurfschool.nl geeft alleen les als de wind aanlandig is. Welke richtingen op welke spot werken, staat per spot op de spotpagina's. Waarom aflandige wind zo verraderlijk is, lees je in aflandige wind: waarom je niet moet gaan.
Aan de Hollandse kust speelt ook het getij mee. Volgens de NKV geeft vloed met noordenwind en eb met zuidenwind meer druk in je kite, omdat de stroming dan tegen de wind in loopt. In België toont de Safe Kiting-pagina van het Meetnet Vlaamse Banken de actuele wind en windrichting voor Nieuwpoort, Oostende, Blankenberge en Zeebrugge.
Veelgemaakte fouten
- Op het gemiddelde kiezen in plaats van op de vlagen. Dan ben je in elke vlaag overpowered.
- Denken dat weinig wind veilig is. Valt de wind weg terwijl je ver uit de kant ligt, dan moet je kunnen zelfredden. Ga bij twijfel over de wind niet ver uit de kant.
- Alleen naar de windkracht kijken en niet naar de richting.
- Te vroeg het water op gaan "omdat de wind toch wel komt". Dan sta je eerst onderpowered te ploeteren en zit je bij de eerste stevige vlaag ineens met te veel kite.
- Je eigen grens hoger leggen dan je niveau. Op het forum schreef een lid al in een draad uit 2011 dat je als beginner boven de 22 knopen nog niets te zoeken hebt. Waar jouw grens ligt, lees je in windgrenzen per niveau: wanneer blijf je thuis.
Hoeveel wind waait er in Nederland?
Aan de kust waait het in de winter het meest. Volgens een eigen berekening van Hanglos op KNMI-daggegevens over 1991 tot en met 2020 haalt op de pier van IJmuiden 68 tot 69 procent van de dagen in december en januari een etmaalgemiddelde van minstens 12 knopen, tegen 50 tot 51 procent in juli en augustus. Meer daarover in kitesurfen in de winter.
Wat leden ervaren
In draden als Wind in aankomst houden leden elkaar op de hoogte van de verwachting voor het weekend en spreken ze af waar ze gaan varen. In Prognose hele week windstil delen ze de frustratie van een windstille week. Een nuttige les uit die draad: een lid waarschuwt dat de verwachting bij warm weer niet altijd klopt door thermiek, en dat er 's avonds soms toch nog wind komt. Anderen vergelijken daarom meerdere bronnen en melden wat ze op hun spot echt meten.
Live de wind checken
Wil je weten hoeveel wind er nu staat, bijvoorbeeld in Kijkduin? Op de kiteweerpagina van Hanglos zie je actuele wind en verwachtingen voor de spots in Nederland en België. Kijkduin werkt volgens onze spotgegevens bij zuidwesten, westen en noordwesten wind. De NKV noemt de spot geschikt voor beginners en gevorderden, maar het water is er snel diep en er staat stroming langs de strekdammen; leer er met een school. Combineer de cijfers altijd met wat je op de spot ziet: witte schuimkoppen, golven en hoe andere kiters varen.
Veelgestelde vragen
Hoeveel knopen heb je nodig om te kitesurfen?
Ongeveer 12 knopen, windkracht 4. Daar beginnen ook de kitescholen. Op een twintip is het tussen 15 en 25 knopen het prettigst, met een foilboard kan het al vanaf 8 tot 10 knopen.
Hoeveel knopen is windkracht 4?
Windkracht 4 heet bij het KNMI "matig" en loopt van 11 tot 16 knopen, oftewel 20 tot 28 kilometer per uur. Met een grote kite kun je bij windkracht 4 al goed varen.
Kun je kitesurfen bij 10 knopen?
Op een twintip is dat lastig en niet geschikt om te leren. Met een foilboard, de juiste kite en ervaring kan het wel. Scholen in Nederland en België beginnen bij 12 knopen.
Bij hoeveel wind gaan kitelessen niet door?
Kitesurfschool.nl geeft les tussen 12 en 28 knopen en alleen bij aanlandige wind. Kitesurf Belgium annuleert onder 12 en boven 27 knopen. Ook bij extreme vlagen of onweer gaat een les meestal niet door.
Welke kitemaat heb ik nodig bij 15 knopen?
Dat hangt vooral af van je gewicht en je board. Kies op de vlagen, niet op het gemiddelde. De tabel per gewicht staat in welke kitemaat bij welke wind.
Volgende stap
Nog geen les gehad? Lees hoeveel uur les je nodig hebt om zelfstandig te kiten en zoek een kiteschool in de buurt. Twijfel je over de wind op een specifieke dag, stel je vraag dan via Vraag het Hanglos.
