Op een dag dat het strand er rustig uitziet, het water vlak ligt en niemand je waarschuwt, gebeuren bij kitesurfen de meeste ernstige incidenten. Aflandige wind ziet er namelijk vriendelijker uit dan een buierige aanlandige dag, en is daardoor onderschat. Ervaren kiters die het overleefden, vertellen er met een ander gezicht over.

Wat is aflandige wind precies?

Wind die van land naar zee waait. Voor de Nederlandse kust:

• Wijk aan Zee, Zandvoort, Scheveningen (kust west-oost orientatie): aflandig is oost (60-120 graden)
• Texel, Vlieland, Terschelling (Wadden): aflandig is meestal zuid tot zuidoost
• Brouwersdam buitenkant (zuid-noord): aflandig is west, maar de geometrie maakt het complex
• IJsselmeer Workum/Hindeloopen: aflandig wisselt per spot, vraag bij de kiteshop

Cross-shore aflandig (45 graden uit de kust) is bijna net zo gevaarlijk als puur aflandig.

Waarom is aflandig zo gevaarlijk?

Drie redenen die elkaar versterken.

1. Vlak water bij de kant verbergt het probleem

Vlak voor de kust ligt het water glad omdat de wind net van land komt en nog geen golven heeft kunnen opbouwen. Dit voelt als ideale beginnerscondities. Maar zodra je 200 meter offshore bent, sta je in de open zee met dezelfde wind die je naar de horizon blijft drukken.

De glasachtige strook bij de kant maakt mensen overmoedig en moedigt ze aan om verder weg te varen dan verstandig is.

2. Bij materiaalpech is er geen weg terug

Bij aanlandige wind (van zee naar land), als je kite klapt, drijf je vanzelf naar de kant. Vervelend, maar je komt thuis.

Bij aflandige wind drijf je richting open zee. Stroming en wind dragen je in tien minuten uit zicht van de strandwacht. Self-rescue tegen aflandige wind in: lukt niet. KNRM-melding: hopelijk binnen 20 minuten gehoord, dan een halfuur tot een uur tot de boot bij je is. In de Noordzee in een 5/3 wetsuit ben je dan al onderkoeld.

3. De wind is rotsachtig en onbetrouwbaar

Wind die over land waait, raakt in de war door bomen, gebouwen, duinen en heuvels. Tegen de tijd dat hij bij jou aankomt, is hij vol vlagen en gaten. Op een gemiddelde van 18 knopen kun je gaten van 8 knopen en vlagen tot 28 hebben. Op de gaten valt je kite uit de lucht; op de vlagen overpowered.

De combinatie van overpowered worden plus richting open zee gestuwd worden, is precies de situatie waarin de meeste mensen panikeren en fouten maken.

Wanneer kan aflandig wel?

Met een rescue-boot

Professionele kite-events draaien soms aflandige sessies, maar dan met een chase-boat binnen handbereik. Dat is een kostenpost en infrastructuur die je op een normale dag niet hebt.

In een baai met natuurlijke barriere

Baaien als de Grevelingen of Veerse Meer kunnen aflandige wind 'kort' maken: er is altijd een lijwal binnen 1-2 km. Maar zelfs daar geldt: alleen voor ervaren kiters die self-rescue beheersen.

Zee-aflandig op een ondiep waddenwater

Bij eb in delen van de Waddenzee kun je staan tot zeer ver uit de kust. Maar je moet de getijden kennen, en de stroming bij opkomend tij keert die situatie om.

Voor een gemiddelde Nederlandse kiter geldt: aflandig op de Noordzee = niet kiten, of zoeken naar een andere spot.

De cross-shore valkuil

Veel kiters denken dat een side-shore wind (90 graden uit de kust) veilig is. Dat klopt grotendeels, maar pas op:

• Side-onshore (105-150 graden ten opzichte van de kust): veilig
• Pure side-shore (precies 90 graden): voorzichtig, een kleine draai naar offshore en je hebt een probleem
• Side-offshore (60-90 graden offshore-component): zelfde gevaar als puur aflandig

Kijk niet naar de algemene windrichting, maar naar de hoek ten opzichte van jouw spot. Een ZW-wind is op de ene Nederlandse spot ideaal, op de andere aflandig.

Twijfelt je gevoel over een windrichting, blijf thuis. Kitesurfen is een sport voor 50 jaar; een aflandige dag is niet je laatste kans.

Praktische check voor de spot

1. Kijk op windguru naar de richting in graden, niet alleen 'oost' of 'zuid'
2. Vergelijk met de kustlijn-richting (Google Earth-trick: trek een rechte lijn langs de kust, kijk wat de richting daarvan is)
3. Reken uit: als de wind binnen 30 graden van zee naar land komt, ben je veilig. Binnen 30 graden van land naar zee, ga niet.
4. Vraag bij de lokale kiteshop: lokale kiters kennen elke micro-uitzondering. 'De wind is hier oost-aflandig, maar bij Hoek van Holland niet' kan kloppen.

Wat als je tot je verbazing op een aflandige dag op het strand staat?

Gebeurt vaker dan je denkt: weersvoorspelling klopt niet, of je hebt het zelf verkeerd gelezen. Dan:

• Verken de spot uit: aflandige Brouwersdam binnenkant kan veilig zijn waar de buitenkant dat niet is
• Rij naar een andere spot (de Veluwerand-meren of Workum bij Noord-Hollandse aflandige NO-wind)
• Doe iets anders: bord wassen, lijnen checken, koffie

Thuis blijven is niet falen. Op een aflandige dag thuisblijven is meestal de slimste beslissing van je seizoen. Train je beoordelingsvermogen op een rustige dag, die ene dag dat je beoordeling telt is vaak een dag waarop iedereen anders ook verleid wordt.