Aflandige wind is wind die van het land naar het water waait. Kitesurf je daarin, dan duwt de wind je bij elke fout, elke val en elk stukje materiaalpech verder van de kant af. Daarom ga je met aflandige wind niet het water op. De Nederlandse Kitesurf Vereniging (NKV) noemt aflandige en schuin aflandige wind "in 99% van de gevallen een echte NO-GO". Aanlandige wind, van het water naar het strand, is het omgekeerde: als er iets misgaat, drijf je vanzelf terug naar de kant.

Het lastige is dat aflandige wind er vaak uitnodigend uitziet: vlak water bij de kant en weinig golven. Juist daardoor wordt hij onderschat.

Het korte antwoord: aanlandig, aflandig en alles daartussen

Aanlandig en aflandig zeggen iets over de wind ten opzichte van de kustlijn van jouw spot, niet over de kompasrichting. De NKV maakt dit onderscheid:

• Schuin aanlandig (side-onshore): een fijne richting. Je vaart schuin van het strand weg en komt bij problemen makkelijk terug.
• Aanlandig (onshore): ook goed, maar je moet hoogte kunnen lopen om van het strand weg te komen.
• Sideshore, evenwijdig aan de kust: alleen als je zelfstandig kunt kiten en hoogte kunt lopen.
• Schuin aflandig (side-offshore) en aflandig (offshore): niet gaan.

De NKV zegt het zo: een spot is op enkele uitzonderingen na alleen geschikt als de wind er schuin aanlandig of aanlandig staat.

Let daarbij op sideshoredagen: de wind staat dan evenwijdig aan de kust, en een kleine draai kan er schuin aflandig van maken.

Dezelfde wind, een andere spot: wat onze spotdata laten zien

Of een wind aflandig is, hangt dus van de spot af. Dat zie je goed in de windrichtingen die per spot in de Hanglos-spotgegevens als geschikt staan.

• Hollandse Noordzeekust. Op spots als Scheveningen, Zandvoort, Noordwijk Noord en Wijk aan Zee staan richtingen uit zee als geschikt: zuidwest, west en noordwest, op alle vier ook noord. Geen van deze spots heeft oost, zuidoost of zuid als geschikte richting. Die wind komt daar van over het land.
• Zeeuwse kust en de Delta. Op de Brouwersdam en Neeltje Jans staan noord, noordwest, west en zuidwest als geschikt, en de oostelijke richtingen niet.
• Eén eiland, twee kanten. Op Terschelling werkt het Groene Strand aan de Waddenzee bij zuidoost, zuid en zuidwest, terwijl de Noordzeekant van Terschelling juist bij noord, noordoost en noordwest geschikt is. Een wind die aan de ene kant prima is, is aan de andere kant aflandig.
• IJsselmeer en binnenwater. Hier verschilt het per oever. Workum staat als geschikt bij zuidwest, west en noordwest. Mirnse Klif staat ook bij oost en zuidoost als geschikt, en Muiderberg bij noord, noordoost, oost en noordwest.

Een richting die als geschikt staat, zegt niets over windkracht, getij, drukte, je niveau of de regels van die dag. En onze gegevens geven acht windrichtingen, terwijl een kust zelden precies op een daarvan ligt. Kijk daarom altijd op de spotpagina en de borden ter plaatse, en vraag het lokale kiters of een school.

Waar het misgaat

Je komt niet meer terug

Bij aanlandige wind is een ingeklapte kite of een gebroken lijn vervelend, maar je drijft naar de kant. Bij aflandige wind drijf je de andere kant op. Hoe dat in de praktijk gaat, liet een redding bij Wijk aan Zee zien. Volgens NH Nieuws brachten de KNRM-redders daar twee kitesurfers aan land nadat de wind plotseling naar aflandig was gedraaid. De een was zijn kite en board kwijt en kwam zwemmend niet vooruit, de ander had zijn materiaal nog maar kwam door de aflandige wind niet meer dichter bij de kant en raakte oververmoeid. "Zwemmend naar de kant is onmogelijk", zei een van de redders.

Ook als je zelfredding beheerst, werkt die bij aflandige wind tegen je. Hoe je jezelf terugbrengt bij aanlandige of sideshore wind, lees je in self-rescue: stap voor stap terug naar het strand.

Vlak water bij de kant misleidt

Wind die van het land komt, heeft bij de kant nog geen golven kunnen opbouwen. Dat voelt als ideale omstandigheden, maar verder uit de kant wordt het water ruwer en zit je wel in de volle wind, met de verkeerde kant op.

De wind is vlagerig en onbetrouwbaar

Wind die over duinen, bomen en gebouwen komt, raakt verstoord. De NKV legt uit dat obstakels de wind doen afwijken en turbulentie veroorzaken. Een lid vatte het in de draad Kite Rescue Service: aflandige wind uit 2020 samen: Nederland heeft bijna overal duinen, dus met aflandige wind kiten op zee is daardoor bijna niet te doen vanwege de vlagen. Een ander lid merkte in de draad Invloed van windstoten op keuze kitemaat uit 2015 op dat grote verschillen tussen vlagen en gemiddelde wijzen op overtrekkende buien of aflandige wind. Op een gat valt je kite uit de lucht, in de volgende vlaag ben je overpowered: dat is precies de combinatie waarin mensen fouten maken.

Wat leden ervaren op het forum

Aflandige wind is op het Hanglos-forum een terugkerend onderwerp. De draad Twee kites en aflandige wind uit 2007 begon met een melding van KNRM-station Cadzand over een afdrijvende kiteplank. Een van de betrokkenen schreef in de reacties dat zijn kite binnenstebuiten was geklapt, en dat de wind aflandig stond op de plek waar hij uit het water kwam. Dat is het typische patroon: een ding gaat mis, en de aflandige wind zorgt dat je het moeilijk kunt herstellen.

In Kiten met aflandige wind uit 2014 reageren leden op een dag waarop meerdere kiters hun board kwijtraakten op Noordzeespots. De toon was soms fel, maar de kern was dezelfde: met aflandige wind bereik je weinig, terwijl je jezelf, anderen en de sport in gevaar brengt.

De Kustwacht raadt aan je uitrusting te labelen met je contactgegevens. Dat voorkomt onnodige zoekacties: in 2023 voer de KNRM 225 keer uit voor afgedreven of vermiste surfers, waarvan meer dan 112 keer onnodig. Ben je veilig aan wal maar drijft je materiaal nog rond, bel dan de Kustwacht op 0900-0111 en beschrijf je uitrusting, zodat er geen zoekactie naar jou start.

Zo voorkom je het

• Check de windrichting in graden en vergelijk die met de ligging van je spot, niet alleen met "oost" of "west".
• Kijk op de spotpagina's welke richtingen per spot geschikt zijn en kies bij twijfel een spot waar de wind van zee komt.
• Kijk ook naar de verwachting voor later op de dag. De redding bij Wijk aan Zee laat zien dat wind tijdens een sessie kan draaien. Op kiteweer zie je actuele wind en verwachting per spot.
• Kies je kitemaat op de vlagen, niet op het gemiddelde; zie welke kitemaat bij welke wind.
• Ken je eigen grens. Een sideshoredag die voor een ervaren kiter prima is, kan voor iemand die net zelfstandig vaart al te veel zijn. Lees windgrenzen per niveau en hoe lang het duurt om kitesurfen te leren.
• Twijfel je op het strand, ga dan niet. Rij naar een spot waar de wind wel goed staat, of wacht op een andere dag.

Regels en afspraken

Een algemeen wettelijk verbod op kitesurfen bij aflandige wind kennen we niet. De regels gaan meestal over waar je mag kiten, niet over de windrichting. De gemeente Ameland noemt aflandige wind bijvoorbeeld alleen in de adviezen bij haar beleidsregel, niet in de regels zelf. Dat maakt het niet vrijblijvend: de NKV, scholen en reddingsdiensten zijn er eensgezind over. Kitesurfschool.nl geeft alleen les als de wind aanlandig staat, en Kitesurf Belgium wijkt bij een ongunstige windrichting uit naar andere spots in Nederland.

Wil je meer weten over de windkracht zelf, lees dan bij welke windkracht je kunt kitesurfen.

Veelgestelde vragen

Wat is aflandige wind?

Wind die van het land naar het water waait. Bij kitesurfen betekent dat dat de wind je van de kant af duwt. Schuin aflandig, met de wind schuin van het land, is volgens de NKV net zo goed een no-go.

Wat is het verschil tussen aanlandige en aflandige wind?

Aanlandige wind komt van het water en waait naar het strand. Bij problemen drijf je dan naar de kant. Aflandige wind komt van het land en waait naar het water, waardoor je bij problemen de verkeerde kant op drijft.

Is aflandige wind op elke spot dezelfde richting?

Nee. Het hangt af van hoe de kust ligt. Op de Hollandse Noordzeekust is oostenwind aflandig, maar op Terschelling werkt het Groene Strand aan de Waddenzee juist bij zuidelijke wind en de Noordzeekant bij noordelijke wind. Check daarom altijd de spotpagina.

Kan ik met aflandige wind kiten als ik ervaren ben?

Ervaring maakt de risico's niet kleiner: bij pech of wegvallende wind kom je net zo min terug. De NKV noemt aflandige wind in bijna alle gevallen een no-go. Kies een andere spot.

Wat doe ik als de wind tijdens mijn sessie naar aflandig draait?

Vaar direct richting kant zolang dat nog lukt, en land je kite pas als je op het strand staat. Probeer niet zwemmend naar de kant te komen: bij de redding bij Wijk aan Zee zei een KNRM-redder dat zwemmend naar de kant onmogelijk is. Blijf bij je kite en board: die houden je drijvend en maken je zichtbaar voor de redding.

Hoe je je kite opvouwt en gebruikt om terug te komen, staat in self-rescue: stap voor stap terug naar het strand. Lukt terugkomen niet, laat dan vroeg alarmeren: bel 112, dat verbindt je door met de Kustwacht, of het noodnummer van de Kustwacht, 0900-0111. Vroeg melden is de juiste keuze. Laat daarom altijd iemand op de kant weten waar je bent en wanneer je terug bent, zodat die snel alarm kan slaan.

Volgende stap

Bekijk op de spotpagina's welke windrichtingen bij jouw spot passen, en check vlak voor vertrek kiteweer. Twijfel je, stel je vraag dan via Vraag het Hanglos of vraag het een kiteschool in de buurt.